Kunstvestdagen

Toch wel even schrikken: de bomen in de Keldermansvest moeten verdwijnen.

Eerste brief

In een eerste schrijven van de Dienst Natuur- en Groenontwikkeling van de stad Mechelen aan de bewoners van de Keldermansvest (27 oktober 2005) werd toelichting gegeven bij de uit te voeren werken in hun straat. De N.V. Waterwegen en Zeekanaal, Afdeling Zeeschelde had door middel van boringen vastgesteld dat de waterkeringsmuur langsheen de Afleidings-Dijle aan de Keldermansvest in slechte toestand verkeerde.
Die waterkeringsmuur werd begin vorige eeuw aangelegd en heeft lange tijd goed stand gehouden. Alleen in de jaren ‘70 werd er geopteerd om de muur te verhogen voor meer veiligheid tegen overstromingen.
Nu was dus uit hun studie gebleken dat er scheurtjes zijn in die dijkmuur. Het water sijpelt in de ondergrond waardoor de dijk aan het verzakken is, aan de wegversmalling ter hoogte van de Maurits Sabbestraat zelfs al meer dan 12 cm.
Op korte termijn moeten er dus werken uitgevoerd worden om stabiliteitsproblemen te vermijden en om de veiligheid tegen wateroverlast te kunnen waarborgen. Deze werken houden in dat er zowel aan de landzijde van de keermuur als aan de waterkant van de dijk damplanken zullen aangebracht worden, de muur zelf blijft ongewijzigd. Het plaatsen van de noodzakelijke damplanken aan de landzijde - 10 meter lange metalen platen die in de grond worden getrild - kan echter niet uitgevoerd worden zonder de bestaande bomen te verwijderen: de stabiliteit en vitaliteit van de bomen zou door de werken zodanig aangetast worden dat dit op korte termijn zou leiden tot het afsterven van de bomen. Het nemen van preventieve beschermende maatregelen of het verplanten van de bomen leek geen oplossing.

In dezelfde brief werd wel vermeld dat in de vergadering van 14 september 2005 het College van Burgemeester en Schepenen als voorwaarde had opgelegd dat er na de werken hetzelfde aantal lindebomen opnieuw heraangeplant zou worden.

Reactie bewoners

Enkele verontruste bewoners van de Keldermansvest bundelden hun bezorgdheden in een aangetekend schrijven aan het College van Burgemeester en Schepenen op datum van 13 november 2005, met als grootste bekommernis de stammaat van de nieuwe bomen.

Tweede brief

In een tweede schrijven aan de bewoners van de Keldermansvest (03 januari 2006) benadrukte de Dienst Natuur- en Groenontwikkeling van de stad Mechelen dat er wel degelijk zou worden rekening gehouden met de verzuchtingen van de bewoners. De N.V. Waterwegen en Zeekanaal had hen ondertussen bevestigd dat de gevelde bomen zullen heraangeplant worden, ze zouden echter vervangen worden door boompjes met plantmaat 18/20. Bomen met plantmaat 18/20 hebben een stamdiameter van ongevereer 6,5 cm. Het College had daarom in vergadering van 22 december 2005 besloten bij de N.V. Waterwegen en Zeekanaal aan te dringen dat de heraanplanting zou uitgevoerd worden met bomen plantmaat 30, bomen met een stamdiameter van ongeveer 9,5 cm.

Ondertussen was uit een onderzoek van een firma gespecialiseerd in boomverzorging tevens gebleken dat er in de ganse bomenrij een tiental bomen waren waarvan de wortelkluit aan het kantelen was. Wegens acuut gevaar dat deze zouden vallen, werd er aangeraden ze dadelijk te kappen. Omwille van de zeer slechte toestand werd een kapmachtiging aangevraagd en de Afdeling Bos en Groen, Ministerie van de Vlaamse Gemeenschap heeft deze vergunning verleend op 10 november 2005. De bomen werden in opdracht van de stad dan ook geveld in de tweede helft van januari 2006.

Bewonersgroep

Aangezien in deze tweede brief het College ook de belofte maakte om de bewoners te betrekken bij de herinrichtingsplannen van de Keldermansvest namen enkele buurtbewoners het initiatief om een bewonersgroep samen te stellen met als eerste doelstelling informatie in te winnen en te verdelen. Via een rondvraag over groen, snelheid, parkeren, enz. werd gepolst naar de mening van de rest van de bewoners. Van de 105 ingevulde vragenlijsten vonden alle 105 bewoners dat er nieuwe bomen moesten komen. Op de keuzevraag over de plantmaat vermeldden circa drie vierde van de bewoners dat ze een plantmaat van 40 of groter wilden.

Bouwaanvraag

In maart 2006 werd de bouwaanvraag ingediend met betrekking tot de werken. Dit document vermeldde het inslaan van de damplanken zowel aan de landzijde van de keermuur als aan de waterkant van de dijk, alsook de heraanplanting van de bomen met de heraanleg van het voetpad. Het betrof wel alleen de herstelling van de waterkeringsmuur tussen de St-Katelijne brug en nummer 37 van de Keldermansvest, ongeveer een derde van de ganse straat dus.

Bezwaarschrift

In de verklarende nota met betrekking tot die herstellingswerken gaf de N.V. Waterwegen en Zeekanaal echter geen enkele garantie over sommige zaken die voor de bewoners van de Keldermansvest toch wel cruciaal waren.
De bewonersgroep stelde daarom een bezwaarschrift op met een aantal vragen en eisen, mede rekening houdend met het ongemak dat de werken voor ettelijke jaren met zich mee zou brengen.
- De stammaat van de nieuw te planten bomen zou 40 cm of groter moeten zijn.
- De bomen zouden ook minimum 2 meter van de waterkeringsmuur moeten komen om de wortelaangroei niet te belemmeren. Inkapseling van de wortelgroei zou moeten vermeden worden waardoor een verdere normale ontwikkeling zou verstoord worden.
- Rekening houdende met het plan van heraanleg van de Keldermansvest en met het vrijwaren van de parkeerplaatsen zou er ook eenzelfde aantal bomen - 66 stuks - met een evenredige verspreiding moeten komen.
- De boomsoort zou te bespreken moeten zijn met de bevoegde stadsdiensten in gezamenlijk overleg met de bewoners.
- En dan was er tenslotte vooral de vraag van de bewonersgroep om de communicatie over de opeenvolging en de juiste timing van de verschillende fasen van de werken te verbeteren.
De bewonersgroep eiste inspraak in verband met de fasering van de aanleg van het voetpad en een snelle opeenvolging van de 3 geplande fasen - maximum 2 jaar.
Het dossier voor de heraanleg van hun straat zou zo snel mogelijk moeten opgestart worden.

Argumentatie

Hier volgen de argumenten die de bewonersgroep verzamelde voor de keuze van bomen met een aanvaardbare omvang bij de heraanplanting.

Historisch stadszicht:
De bestaande lindebomen van de Keldermansvest vormen een belangrijk historisch en esthetisch groenelement voor de straat. Eveneens is het groene baken van bomen een belangrijk element voor de stad Mechelen en kadert het in een ruimtelijk structuurplan dat een groen lint langs de vesten in de stad wil behouden en verder ontwikkelen. De Keldermansvest bevat tevens heel wat architecturaal waardevolle huizen. Niet minder dan 17 huizen staan vermeld in ‘Bouwen door de eeuwen heen in Vlaanderen’. De lindebomen in combinatie met de karaktervolle huizen, geven een uitzonderlijk uitzicht op de Afleidings-Dijle voor alle passanten langs de ring en zijn een bekend referentiepunt.
Door de aanplanting van jonge en zeer kleine bomen met standaardmaat 18/20 zal het zeer lang duren vooraleer dit historische en unieke stadszicht terug hersteld zal zijn.
Groen:
De Keldermansvest is voor vele wandelaars en fietsers een ideale schakel vanuit het stadscentrum en van de gehele wijk Mechelen-Noord naar het Dijlepad. Buiten het Tivolipark, het pleintje aan de Oude Liersebaan en het Lyceum is er weinig groen in deze stadswijk.
Waarde van de bomen:
Volgens de ‘Uniforme methode voor de waardebepaling van straat-, laan-, en parkbomen behorend tot het openbaar domein’’ die in Vlaanderen geldt als de enige officiële berekeningsmethode vertegenwoordigt de totale waarde van de bestaande bomenrij meer dan €140000.
Waarde van de eigendommen:
De nieuwe bewoners van de Keldermansvest zijn meestal jonge tweeverdieners die bewust kozen om in de stad te gaan wonen. Ze hebben hun woonplaats gekozen mede omwille van de groene toets en de visuele charme van de straat.
Door het vellen van de bomen gaat niet alleen een kapitaal aan groen verloren ook zullen de woningen sterk in waarde verminderen daar het typische straatbeeld verloren gaat.
De voorbije jaren is er sterk geïnvesteerd in het renoveren van de woningen op de Keldermansvest. Het zal bang afwachten zijn of eigenaars zullen blijven investeren in het verfraaien van hun eigendom.
Vochthuishouding:
Een volwassen boom neemt dagelijks heel wat water op. In deze context zijn de bewoners bang dat door de kap van de bomen het vochthuishouden van de straat verstoord zal worden en een geaccumuleerd vochtprobleem in de woningen zou veroorzaken. Hierbij is belangrijk te vermelden dat vele leefruimtes zich onder het maaiveld bevinden. Zal door het inslaan van de damplanken de natuurlijke af- en toevloei van water intact blijven?
Schaduw en verkoeling:
De Keldermansvest is volledig op het zuiden georiënteerd en op warme dagen zorgen de grote bomen ervoor dat het niet te warm wordt in de huizen. De bomen zijn een natuurlijke afkoeler.
Akoestische buffer:
De bomen zorgen voor een akoestische buffer voor het straatlawaai van de ring. Het verlies hiervan verlaagt de levenskwaliteit in de Keldermansvest.

Complexe situatie

Het is een zeer complexe situatie. De waterkeringsmuur moet hersteld worden en dat is de taak van de N.V. Waterwegen en Zeekanaal, Afdeling Zeeschelde. Hierdoor moeten de bomen heraangeplant worden en die bomen zijn eigendom van de stad Mechelen. Het voetpad aan de waterkant zal heraangelegd moeten worden na de werken, maar die werken worden uitgevoerd in drie fasen. Mede door die heraanleg van de voetpaden wil de stad Mechelen de volledige straat aanpakken. Maar er zijn ook nog de resultaten van de mobiliteitsstudie rond de grotere wijk Mechelen-Noord waardoor besloten werd ook in de Keldermansvest snelheidsremmende maatregelen te implementeren.
De grote uitdaging voor de bewonersgroep is nu met hulp van de Wijkraad de betrokken diensten aan tafel te krijgen om uitsluitsel en inspraak te krijgen vooral over hun bomen maar ook over de uiteindelijke plannen voor de heraanleg van hun straat. Een eerste gesprek is gepland voor eind mei 2006.


- Johan Elst -